Doskonale Szare

Jest coś ironicznego w tym, że te same osoby, które zwykle uznają klimatologię za naukę jeszcze niedojrzałą, badany od stulecia mechanizm efektu cieplarnianego za niedostatecznie poznany, a weryfikowaną od trzech dekad teorię globalnego ocieplenia za medialną nowinkę; jednocześnie bez żadnych zastrzeżeń zaakceptowały hipotezę, która nigdy nie była nawet blisko jakiegokolwiek potwierdzenia.

Najbardziej kuriozalnym przykładem, jaki udało mi się znaleźć, jest artykuł "Koniec ocieplenia" Zbigniewa Jaworowskiego w Wiedzy i Życiu. Czytamy tam następujące słowa:

Zjawisk wpływających na strumień galaktycznego promieniowania kosmicznego docierającego do dolnej troposfery, raporty IPCC nawet nie wspominają, mimo że od roku 1991 wiadomo, że ma ono decydujący wpływ na powstawanie chmur i zmiany klimatu (Friis-Christensen and Lassen, 1991). W ciągu jednego cyklu aktywności słonecznej 3% zmiana pokrywy niskich chmur (rysunek 6) zmienia dopływ ciepła do powierzchni Ziemi o około 2 W/m2. Należy to porównać z wartością 1,4 W/m2, ocenianą przez IPCC jako efekt cieplarniany wywołany przez cały ludzki CO2 dodany do atmosfery od początku Rewolucji Przemysłowej (Svensmark, 2007). Chmury tworzone przez muonową frakcję promieniowania galaktycznego mają dominujący wpływ na klimat (rysunek 6), znacznie większy niż całkowity strumień CO2, do którego działalność ludzi dodaje zaledwie 4,7% rocznie (tabela 1)

Nie będzie przesadą jeśli powiem, że nie ma w tym ani słowa prawdy. Po pierwsze, raporty IPCC jak najbardziej wspominają o promieniowaniu kosmicznym -- zarówno w TAR, jak i w AR4 potraktowano tę hipotezę poważnie, wyliczając jednocześnie liczne jej problemy.

Po drugie, Jaworowski myli dwie różne sprawy. W 1991 roku nie było mowy o promieniowaniu kosmicznym -- niesławny artykuł Friis-Christensena i Lassen1 omawiał tylko korelację pomiędzy długością cyklu słonecznego (która miała być miarą aktywności słonecznej -- im krótszy cykl, tym mocniej Słońce świeci) a zmianami temperatury. To z niego właśnie pochodzi ten wykres, który zdaniem sceptyków jest dowodem na to, że to Słońce odpowiada za globalne ocieplenie:

Wykres ten widzimy np. w "CO2: The Greatest Scientific Scandal of Our Time" Jaworowskiego (ryc. 6), a także w filmie The Great Global Warming Swindle Durkina:

Pokazywałem już wcześniej dziwne zamiłowanie Jaworowskiego do antycznej literatury przedmiotu i skłonność do ignornowania nowszych wyników badań, jeśli tylko zawierają niewygodną prawdę. Tak samo zachowuje się i w tym przypadku: nie wspomina ani słowem, że uaktualnione dane pokazują brak korelacji dla ostatnich dwóch dekad, co zmusiło nawet samych "kosmoklimatologów" do przyznania, że

[A]fter this date [tj. 1985] the Northern Hemisphere Land surface temperature variations did no longer follow the solar activity variation expressed by the solar cycle length leaving sufficient room for other explanations, including anthropogenic effects2.

Friis-Christensen i Svensmark nie dali jednak za wygraną, i wrócili z nową teorią -- tym razem zawierającą w końcu promieniowanie kosmiczne. Nie będę tutaj szczegółowo omawiać całej zawiłej ewolucji koncepcji "kosmoklimatologii" i licznych mutacji, jakie przechodziła (gdy okazywało się, że kolejne dane obserwacyjne ją falsyfikują). Wszystkie pikantne szczegóły można znaleźć u Lauta34, a cały nudny kontekst w monografii Benestada5. Przewińmy do roku 2007: w Proceedings of the Royal Society A ukazuje się artykuł Mike'a Lockwooda i Carla Froehlicha wykazujący, że w ciągu ostatnich 20 lat aktywność słoneczna na przekór rosnącym temperaturom spadała6. Wkrótce Friis-Christensen i Svensmark opublikowali (na stronie internetowej swojego instytutu badawczego) polemikę z tym artykułem, który możemy uznać za ich najświeższe (bo pewnie nie ostatnie) słowo na ten temat7. Uważa tak również profesor Jaworowski, gdyż rysunek 6, o którym mowa w cytowanym wcześniej fragmencie, pochodzi właśnie z tego artykułu.

Najpierw wykres w wersji Jaworowskiego:

Niestety, "uderzająca zależność" o której pisze, jest wynikiem prymitywnej manipulacji. Kompletny wykres Friis-Christensena i Svensmarka wyglądał następująco:

Jak widać, Jaworowski odciął z niego górny panel. Dlaczego? Bo to właśnie on pokazywał zależność -- a raczej brak zależności -- pomiędzy temperaturą dolnej troposfery a strumieniem promieniowania kosmicznego. Aby uzyskać "uderzającą zależność" z dolnego panelu, "kosmoklimatolodzy" musieli usunąć z danych temperaturowych wpływ El Nino, oscylacji północnoatlantyckiej (NOA) oraz "liniowy trend ocieplający równy 0,14 stopnia na dekadę". Dopiero po odjęciu tych "zakłóceń" można dostrzec aktywność słoneczną... co oznacza, że zmiany tej aktywności nie tłumaczą obserwowanego ocieplenia.

W tym miejscu Friis-Christensen i Svensmark chyba zauważyli, że tak naprawdę obalili hipotezę, którą próbowali udowodnić. Wyprodukowali więc dwa kolejne wykresy, mające wykazać istnienie cyklu słonecznego w zapisie temperatury przed usunięciem trendu ocieplającego.

Tym razem jednak wybrali już inną stację pomiarową (a dokładniej dwie stacje, Haleakala i Huancayo) oraz uśrednili dane, przez co trudno "na oko" ocenić dopasowanie krzywych. Jeśli odtworzymy wykres korzystając z oryginalnych danych, okaże się że korelacja pomiędzy temperaturą a promieniowaniem jest jeszcze słabsza niż wcześniej, co gorsza wzrost temperatury ma miejsce przed spadekiem strumienia promieniowania kosmicznego.

1) Friis-Christensen E, Lassen K, "Length of the solar cycle: An indicator of solar activity closely associated with climate", Science, 254, 698-700, 1991.

2) Friis-Christensen E, Svensmark H: "Comments on the Forum article : Patterns of Strange Errors Plagues Solar Activity an Terrestrial Climate Data by P. E. Damon and P. Laut".

3) Laut P: "Solar activity and terrestrial climate: an analysis of some purported correlations", Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics 65 (2003) 801– 812.

4) Damon PE, Laut P: "Pattern of Strange Errors Plagues Solar Activity and Terrestrial Climate Data", Eos,Vol. 85, No. 39, 28 September 2004 370, 374.

5) Benestad RE, Solar Activity and Earth's Climate, Springer 2002.

6) Lockwood M, Fröhlich C: "Recent oppositely directed trends in solar climate forcings and the global mean surface air temperature", Proceedings of the Royal Society A, 463, (2086), 2447-2460.

7) Svensmark H, Friis-Christensen E: "Reply to Lockwood and Fröhlich – The persistent role of the Sun in climate forcing".